پایگاه پرچم های سیاه | آخرین اخبار ایران و جهان / مقالات / عکس العمل امام صادق(علیه‎السلام) در برابر قیام نفس زکیه
بقیع

محمدبن عبدالله بن حسن بن حسن(علیه‎السلام) معروف به نفس زكیه یكى از پسرعموهاى امام صادق(علیه‎السلام) بود از آنجایى كه قیام یحیى بن زید در خراسان و شهادت او زمینه را براى قیام عباسیان

عکس العمل امام صادق(علیه‎السلام) در برابر قیام نفس زکیه

عکس العمل امام صادق(علیه‎السلام) در برابر قیام نفس زکیهReviewed by مرتضی سرمدیان on Oct 14Rating:

فراهم نمود و عباسیان نیز در مرحله اول زمینه را براى قیام فردى از میان خود مساعد نمى‎دیدند به همین علت تصمیم گرفتند فردى از آل على(علیه‎السلام) را که در بین مردم از احترام، شخصیت و وجاهت بیشترى برخوردار است مطرح سازند و بعد که به هدف رسیدند او را از میان بردارند در پایان به این نتیجه رسیدند که محمدبن عبدالله بن حسن بن حسن(علیه‎السلام) معروف به نفس زکیه را که یکى از پسرعموهاى امام صادق(علیه‎السلام) نیز بود به حکومت برسانند.

چون نامش هم نام پیامبر (صلی الله علیه و آله) بود و خال سیاهى روى شانه‎اش بود و نیز بسیار زاهد و عابد بود، عبدالله  به عنوان مهدى آل محمد( علیه السلام) از مردم براى او بیعت مى‎گرفت.

از طرفى چون نامش هم نام پیامبر (صلّی الله علیه و آله) بود و خال سیاهى روى شانه‎اش بود و نیز بسیار زاهد و عابد بود، عبدالله (پدر او) به عنوان مهدى آل محمد(صلّی الله علیه و آله) از مردم براى او بیعت مى‎گرفت. سرانجام او در سال ۱۴۵ (هـ . ق) قیام کرد ولى اندکى بعد به دست نیروهاى منصور به قتل رسید.

موضع امام صادق(علیه‎السلام) در برابر قیام نفس زکیه به عنوان مهدى آل محمد(صلّی الله علیه و آله) از همان روز اول مخالفت بود زیرا عبدالله محض یعنى پدر نفس زکیه معتقد شده بود که فرزندش مهدى آل محمد است و سکوت امام مى‎توانست نوعى صحه گذاردن بر ادعاى آنها باشد به همین دلیل امام صادق(علیه‎السلام) با این قیام مخالف بود.

دلیل دیگر این بود که امام شکست و کشته شدن او را پیش‎بینى مى‎کرد از این رو است هنگامى که آنها از امام براى نفس زکیه بیعت مى‎خواستند چنین فرمود: «آن مساله امام مهدى(عج) است که پیغمبر خبر داده است، حالا وقتش نیست. واى عبدالله اگر تو مى‎پندارى که این پسرت(محمد) همان مهدى موعود است، بدان که او نیست. و نه اکنون زمان خروج مهدى است و اگر مى‎خواهى به محمد (پسرت) دستور خروج دهى به خاطر امر به معروف و نهى از منکر باشد.

شاهد دیگر در تأیید قیام ضد ظلم نفس زکیه این است در زمانى که محمد و ابراهیم (برادر محمد) و پدرشان عبدالله محض به همراه چند نفر دیگر در زندان منصور به سر مى‎بردند و چند تن از آنها در آن جا با سخت‎ترین وضع به شهادت رسیدند منقول است که امام صادق(علیه‎السلام) درباره شهادت آنها گریه سختى نمود.

در روایتى دیگر در تأیید قیام نفس زکیه از خلادبن عمیر نقل شده که در محضر امام صادق (علیه‎السلام) بودم و آن حضرت امام صادق(علیه السلام) فرمود: «آن مساله امام مهدى(عج) است که پیغمبر خبر داده است، حالا وقتش نیست. و عبدالله اگر تو مى‎پندارى که این پسرت همان مهدى موعود است، بدان که او نیست. و نه اکنون زمان خروج مهدى است و اگر مى‎خواهى به محمد دستور خروج دهى به خاطر امر به معروف و نهى از منکر باشد.

از آل حسن(عبدالله محض و پسرانش) یاد کرد و بسیار گریست به طورى که من و حاضران از شدت گریه او گریستیم آنگاه آن حضرت فرمود: پدرم از فاطمه دختر امام حسین نقل کرد که گفت پدرم امام حسین(علیه‎السلام) فرمود: اى فاطمه چند نفر از فرزندان تو در کنار شط فرات کشته مى‎شوند که پیشینیان در فضیلت از آنها سبقت نگرفته و آیندگان به درجه آنها نخواهند رسید. آنگاه خود آن حضرت فرمود: اینک از فرزندان فاطمه(دختر امام حسین) جز اینها (عبدالله و پسرانش) که در زندان کشته شده‎اند کسى دیگر نیست که مصداق سخن مذکور امام حسین(علیه‎السلام) باشد.

چنان که مى‎بینیم امام با قیام نفس زکیه به عنوان قیامى ضد ستمگرى (نه به عنوان قیام مهدى آل محمد (صلّی الله علیه وآله) موافق بوده است و هر چند آن حضرت این انقلاب را مورد پشتیبانى قرار نداد ولى در عین حال اقدامى نیز علیه آن به عمل نیاورد و این ثابت مى‎کند که حضرت با قیام تحت عنوان مبارزه با ظلم و امر به معروف و نهى از منکر موافق بوده است .

در جایى دیگر امام صادق(علیه‎السلام) خطاب به کسانى که از او درباره بیعت با نفس زکیه سؤال مى‎کردند چنینفرمود: از خدا بترسید زیرا پدرم فرمود: کسى که شمشیر به رخ مردم بکشد و آنها را به سوى خود دعوت کند با این که در میان مسلمین کسى باشد که از او داناتر است گمراه شده و بى جهت خود را به زحمت انداخته است چون صلاحیت احراز آن مقام را ندارد.


برگرفته از منابع ذیل:

۱. نورالله علیدوست، «پرتوى از زندگانى امام صادق(علیه‎السلام)»، چاپ دوم، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، تهران ـ ۱۳۷۷.

۲. رسول جعفریان، «حیات فکرى و سیاسى امامان شیعه»، چاپ چهارم، انتشارات انصاریان، قم ـ ۱۳۸۰.

۳. ابوعلى فضل بن حسن طبرسى، «اعلام الورى باعلام الهدى»، انتشارات دارالکتب، تهران ۱۳۹۰ هـ. ق.

۴. اسد حیدر، «الامام الصادق و المذاهب الاربعه»، انتشارات مکتبه الامام امیرالمومنین، اصفهان.

۵. محمدبن یعقوب کلینى، «الکافى»، تحقیق، على اکبر غفارى، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، تهران ـ ۱۳۸۸ هـ. ق.

۶. محمدبن محمدبن النعمان الشیخ المفید، «الارشاد فى معرفه حجج الله على العباد»، انتشارات بصیرتى، قم ـ ۱۴۱۳ هـ. ق.

۷. محمدباقر مجلسى، «بحارالانوار»، انتشارات موسسه الوفا، بیروت، ۱۴۰۳، هـ. ق.

۸. کاظم ارفع، «سیره عملى اهل بیت»، چاپ اول، انتشارات فیض کاشانى، تهران ـ ۱۳۷۹.

۹. محمد محمدى اشتهاردى، «سیره چهارده معصوم»، چاپ دوم، نشر مطهر، تهران ـ ۱۳۷۷.

۱۰. مهدى پیشوایى، «سیره پیشوایان»، چاپ یازدهم، انتشارات مؤسسه امام صادق(علیه‎السلام)، قم- ۱۳۷۹.

۱۱. عباس قمى، «منتهى الامال»، جلد دوم، چاپ سیزدهم، انتشارات هجرت، قم ـ ۱۳۷۸.

۱۲. ابومحمد حسن بن موسى النوبختى، «فرق الشیعه»، انتشارات المکتبه المرتضویه، نجف ـ ۱۳۵۵ هـ. ق.

۱۳. على بن عیسى بن ابى الفتح الاربلى، «کشف الغمّه فى معرفه الائمه»، انتشارات دارالمکتب الاسلامیه، بیروت.

۱۴. السید محسن الامام الامین، «اعیان الشیعه»، انتشارات دارالتعاریف للمطبوعات، بیروت ۱۴۰۳ هـ.ق.

۱۵. على بن محمد بن احمد المالکى، «الفصول المهمه فى معرفه الاحوال الائمه(علیهم‎السلام)»، انتشارات دارالقلب التجاریه، نجف.

۱۶. مومن بن حسن الشبلنجى، «نورالابصار فى مناقب آل بیت النبى المختار»، انتشارات دارالکتب العلمیه، بیروت.

۱۷. محمد جواد فضل الله، «الامام الصادق»، انتشارات دارالزهرا، بیروت – ۱۴۰۱ هـ.ق.

۱۸. محمد بن علی بن طباطباالمعروف بابن طقطقی، «الفخرى»، انتشارات دارصادر، بیروت.

۱۹. ابن انبه، «عمده الطالب فی انساب آل ابى طالب»، انتشارات مکتبه الحیدریه، نجف، ۱۳۸۰ هـ.ق.

۲۰. سید على خان، «ریاض السالکین فى شرح صحیفه سیدالساجدین»، انتشارات موسسه آل البیت، قم.

۲۱. ابوالفرج اصفهانى، «ترجمه مقاتل الطالبیین»، مترجم سید هاشم رسولى محلاتى، چاپ دوم، انتشارات صدوق، تهران .

۲۲. هاشم معروف الحسنى، «جنبش‎هاى شیعى در تاریخ اسلام»، مترجم: سید محمد صادق عارف، چاپ اول، انتشارات آستان قدس رضوى، مشهد، ۱۳۷۱.

۲۳. احمد بن محمد بن خالد برقى، «المحاسن»، تصحیح: محدث ارموى، تهران، ۱۳۷۰.

۲۴. باقر شریف قریشى، «حیاه الامام الباقر»، نجف. ابوالعباس النجاشى؛ «رجال النجاشى»، تصحیح: آیت الله زنجانى، انتشارات موسسه النشر الاسلامى، قم.

۲۶. حسین کریمیان، «سیره و قیام زید بن على»، انتشارات علمى و فرهنگى، تهران ، ۱۳۶۰.

۲۷. محمد بن حسن شیخ طوسى، «اختیار معرفه الرجال معروف به رجال الکشى»، تصحیح: مصطفوى، انتشارات دانشگاه، مشهد.

۲۸. شیخ صدوق: «الامالى»، انتشارات اعلمى، بیروت، ۱۹۸۰ میلادى.

۲۹. الشیخ محمد تقى التسترى، «قاموس الرجال»، انتشارات مرکز نشر الکتاب، تهران، ۱۳۹۷ هـ.ق.

۳۰. محمدبن على بن الحسین بن بابویه الشیخ صدوق، «عیون اخبار الرضا»، انتشارات اعلمى، تهران.

۳۱. سید ابوفاضل اردکانى، «شخصیت و قیام زیدبن على»، انتشارات علمى و فرهنگى، تهران ـ ۱۳۶۱.

۳۲. عبدالله ما مقانى، «تنقیح المقال»، انتشارات جهان، تهران.

۳۳. شیخ عباس قمى، «سفینه البحار»، انتشارات موسسه فراهانى، تهران.

۳۴. عبدالحسین احمد الامینى النجفى، «الغدیر»، انتشارات مکتبه الامام امیرالمومنین، تهران

۳۵. ابوسعید آبى، «نثر الدرر»، انتشارات الهیئه العامه المصریه للکتب مصر، ۱۹۸۱ میلادى .

۳۶. تقى الدین المقریزى، «الخطط المقریزیه»، انتشارات دارصادر، بیروت .

۳۷. صلاح الدین الصفدى، «فوات الوفیات»، بیروت ـ ۱۴۰۲ هـ. ق.

۳۸. ابن ابى الحدید، «شرح نهج البلاغه»، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، انتشارات دارالاحیاء الکتب العربیه، مصر ـ ۱۳۷۸ هـ. ق.

۳۹. آیت الله خوئى، «معجم رجال الحدیث»، انتشارات مدینه العلم، قم.

۴۰. مرتضى مطهرى، «سیرى در سیره ائمه اطهار»، انتشارات صدرا، تهران ـ چاپ ۲۰ ، ۱۳۸۰.

۴۱. ابوالفرج اصفهانى، «مقاتل الطالبیین»، انتشارات المطبعه الحیدریه، نجف ـ ۱۹۶۵ میلادى.

۴۲. الطبرسى، «الاحتجاج»، انتشارات دارالنعمان لطباعه والنشر ، نجف ـ ۱۳۸۶ هـ . ق.

۴۳. قندوزى حنفى، «ینابیع الموده»، انتشارات بصیرتى، قم.

۴۴. سمیره مختاراللیثى، «جهادالشیعه»، انتشارات البطحاء، قم ـ۱۳۶۳.

۴۵. الجشهیارى، «الوزراء و الکتاب»، انتشارات مصطفى الحلبى، مصر، ۱۳۵۷ هـ.ق.

احمد تقى زاده

گروه دین و اندیشه تبیان، هدهدی.

درباره مرتضی سرمدیان

پیشنهاد میکنیم

ماجرای سازمان مخفی امام صادق(علیه السلام) چه بوده است؟

ماجرای سازمان مخفی امام صادق(علیه السلام) چه بوده است؟Reviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 + 13 =

Watch Dragon ball super