حقیقت حب چیست؟

حب به خدا

یادداشتی از استاد گرانقدر علامه طباطبایی

یكى از حقایقى كه ما در وجدان خود مى‏یابیم و كسى نمى‏تواند منكر آن شود، حقیقتى است كه نام آنرا حب و به فارسى دوستى مى‏گذاریم

حقیقت حب چیست؟

حقیقت حب چیست؟Reviewed by مرتضی سرمدیان on Jul 25Rating:

مانند دوست داشتن غذا، زنان، مال، جاه و علم که دوستى اینها پنج مصداق از مصادیق حب هستند که هیچ شکى در وجود آن در دل خود نداریم، و نیز شکى نیست در اینکه ما کلمه دوستى و حب را در این پنج مصداق به یک معنا و بر سبیل اشتراک معنوى استعمال مى‏کنیم نه بر سبیل اشتراک لفظى، (مانند کلمه (عین) که هم بمعناى چشم است، هم چشمه، هم زانو، هم طلا و هم چند معناى دیگر)، حال باید دید با اینکه حب در این پنج مصداق معانى مختلفى دارد، چرا کلمه (حب) در همه بیک جور صادق است؟

آیا براى اینست که اختلاف آن معانى اختلاف نوعى است یا اختلافى دیگر است.

 

و چون در حب مخصوص به غذا و میوه مثلا، دقت کنیم خواهیم دید، اگر غذائى یا میوه‏اى را دوست مى‏داریم، بدان جهت است که با طرز کار دستگاه گوارشى ما ارتباط دارد، (باین معنا که احتیاج بدن بسوخت و ساز، دستگاه گوارشى را به فعالیت میاندازد، غدد ترشحى دهان آماده ترشح مى‏شود، حمل معدى اسید ترشح مى‏کند و در همین هنگام مى‏گوئیم دلم از گرسنگى غش مى‏کند، چون اسید نامبرده اگر معده خالى باشد باعث سوزش معده مى‏شود) و اگر فعالیت این دستگاه نبود و بدن در استکمال خود حاجتى بطعام نداشت، قطعا ما نیز طعام را دوست نمى‏داشتیم، و طعام محبوب ما نمیشد.

پس حب به غذا در حقیقت حب ما به غذا نیست، بلکه حب دستگاه گوارش به فعالیت خودش است، این دستگاه میخواهد انجام وظیفه کند و سوخت و ساز بدن را به بدن برساند، همین خواستن عبارت از حب به غذاست (که ما آنرا بخود نسبت مى‏دهیم و مى‏گوئیم ما غذا را دوست مى‏داریم و این مائیم که از فلان غذا خوشمان مى‏آید) در حالى که اینطور نیست،

بلکه خوش آمدن و لذت از غذا، کار دستگاه گوارشى است نه از ما، خواهى گفت: (این که چشم‏بندى نیست، که ما از طعم و مزه و بوى فلان غذا خوشمان مى‏آید؟) در پاسخ مى‏گوئیم:

 

و چون چنین است احتمال دارد که حب عبارت باشد از یک تعلق  خاص ،و در غیر این دو مورد اصلا یافت نشود و لیکن آزمایش از راه آثار این احتمال را دفع مى‏کند، زیرا این تعلق که نامش حب است، اثرى در دارنده‏اش دارد و آن این است که قوه (استعداد) را بسوى فعلیت، اگر فعلیت نداشته باشد مى‏کشاند و اگر فعلیت داشته باشد، بسوى ترک آن جذب مى‏کند و این دو خاصیت و یا یک خاصیت را در تمامى موارد قواى ادراکى احساس مى‏کنیم که حب آن قوا را بسوى افعالش بحرکت در مى‏آورد.

قوه باصره، سامعه، حافظه، متخیله، سایر قوا و حواس ظاهرى و باطنى که در ما است چه قواى فاعله و چه منفعله همه این حالت را دارند که هر یک فعل خود را دوست میدارد و این دوستى او را بسوى فعلش جذب مى‏کند، چشم را بسوى دیدن آنچه دوست دارد، جذب مى‏کند و گوش را بسوى شنیدن و همچنین هر قوه دیگر را.

و این نیست مگر بخاطر اینکه کار هر قوه کمال او است و هر قوه‏اى با کار مخصوص بخود، نقص خود را تکمیل نموده، حاجت طبیعى خود را برمى‏آورد، اینجاست که معنا و مفهوم حب مال و حب جاه و حب علم، براى ما روشن مى‏گردد، چون انسان با هر یک از مال و جاه و علم، استکمال مى‏کند و به همین جهت آنها را دوست میدارد.

پس از اینجا نتیجه مى‏گیریم که

حب تعلقى است خاص و انجذابى است شعورى و مخصوص بین انسان و کمال او و تجربه‏هاى دقیق که از طریق آثار و خواص حب صورت گرفته، ثابت کرده که حب در حیوانات نیز هست.

و این معنا روشن گردیده که این علاقه و محبت از اینجا ناشى میشود که محب نسبت به آنچه محبت دارد یا فاعل است، (مانند دستگاه گوارش که اگر غذا را دوست میدارد، بدان جهت است که کارش هضم غذا است) و یا منفعل (مانند حب ذائقه و شامه و سامعه از مزه و بو و صداى خوش که همه از باب انفعال است) چیزى که هست همانطور که در داستان حب به غذا و میوه گفتیم، حب محب اولا و بالذات متعلق بفعل یا انفعال خود میشود و ثانیا بالتبع متعلق به هر چیزى میشود که با فعل یا انفعالش سر و کار دارد، و این معنا در غیر انسان و حیوان هم اگر استکمالى در کار باشد و یا افاضه کمالى در بین باشد، نیز تصور دارد، (البته افاضه کمال از افاضه کننده باشعور) (مانند محبتى که روئیدنى‏ها به نور آفتاب دارند و نیز درختان جنگلى را مى‏بینیم که براى رساندن خود به نور آفتاب مرتب بلند میشوند).

از همه مطالبى که گذشت نتائج زیر عاید میشود:

اول: اینکه حب عبارتست از تعلق و ارتباط وجودى بین محب و محبوب و یا به عبارتى انجذاب بین علت مکمل و یا شبیه به آن، و بین معلول مستکمل و یا شبیه به آن، و چون حب عبارت از این است، لذا ما افعال خود را دوست میداریم تا بوسیله آن استکمال کنیم و آنچه را هم که متعلق به افعال ماست دوست میداریم تا آنرا وسیله و ابزار کار خود کنیم، (مثال استکمال اینکه، ما علم را که فعل مغزى ما است، دوست میداریم و به طفیل آن کتاب و مدرسه و استاد را هم دوست میداریم، و مثال شبه استکمال اینکه ما خانه‏سازى را براى رفع حاجت از خانه دوست میداریم و به طفیل آن یکدانه آجر را هم دوست داریم) و بالأخره غذا و همسر و مالى که در راه تهیه آندو صرف مى‏کنیم و جاه و مقامى که با آن مال بدست مى‏آوریم، و منعمى که به ما احسان مى‏کند و معلمى که ما را درس میدهد و راهنمائى که ما را هدایت مى‏کند و ناصرى که ما را یارى میدهد و متعلم و شاگردى که نزد ما درس میخواند و خادمى که ما را خدمت مى‏کند و هر مطیعى که ما را اطاعت مى‏کند و هر چیزى که در مقابل خواسته ما رام است، همه اینها را دوست میداریم، چیزى که هست محبت ما در بعضى از اقسام آن، طبیعى و در بعضى دیگر خیالى و موهوم و در بعضى دیگر عقلى است.

دوم: اینکه محبت داراى مراتب مختلفى است و شدت و ضعف دارد، چون رابطه‏اى است وجودى و وجود خود حقیقتى است مشکک یعنى داراى مراتب و معلوم است که آن رابطه وجودى که میان علت تامه با معلولش هست، با آن رابطه که میان علت ناقصه، با معلولش هست، یکسان و در یک مرتبه نیست، به همین حساب آن کمالى که بخاطر آن چیزى محبوب ما واقع میشود، از جهت ضرورى بودن و غیر ضرورى بودن و نیز از جهت مادى بودن، مانند تغذى، و غیر مادى بودن، مانند علم، یکسان نیست و بلکه شدت و ضعف دارد.

از اینجا بطلان آن سخن که مى‏گفت: محبت تنها به امور مادى متعلق میشود، روشن مى‏گردد، بعضى‏ها آنقدر شورش کرده‏اند که گفته‏اند: اصلا برگشت تمامى محبت‏ها به محبت به غذا است و هر محبت دیگر را اگر تحلیل کنیم، مى‏بینیم از حب به غذا سر در مى‏آورد و بعضى دیگر گفته‏اند: ریشه و اصل، در باب محبت، علاقه به وقاع است و محبت به غذا و هر علاقه دیگر از آن سر در مى‏آورد.

سوم: اینکه خداى سبحان از هر جهت که حساب کنیم، اهلیت آن را دارد که دوستش بداریم، براى اینکه هستى او بذات خودش است نه عاریتى و کمال او غیر متناهى است، در حالیکه هر کمالى دیگر متناهى و محدود است، و متناهى وجودش متعلق است به غیر متناهى، و این حبى است ذاتى که محال است از بین برود و نیز خدایتعالى خالق ما است و بر ما انعام مى‏کند، آنهم به نعمت‏هائى که غیر متناهى است، هم از نظر عدد و هم از نظر زمان، به همین جهت او را دوست میداریم، همانطور که هر منعم دیگر را، بخاطر انعامش دوست میداریم.

چهارم: اینکه حب از آنجا که گفتیم رابطه‏اى است وجودى و هستى روابط وجودى، خارج از وجود موضوعات خود و تنزلات آن نیست لذا نتیجه مى‏گیریم که هر چیزى ذات خود را دوست میدارد، و چون در سابق گفتیم:

هر محبى همه متعلقات محبوب خود را نیز دوست میدارد، در نتیجه هر چیزى آثار وجودیش را هم دوست میدارد،

از اینجا معلوم میشود که خداى سبحان بدین جهت که خود را دوست میدارد، خلق خود را دوست میدارد و اگر خلق خود را دوست میدارد، بدین جهت است که انعام او را مى‏پذیرند و باز اگر خلق خود را دوست میدارد، بدان جهت است که هدایت او را مى‏پذیرند.

پنجم: اینکه اگر مى‏بینیم در مورد حب، باید شعور و علم وجود داشته باشد، این لزوم بر حسب مصداق است، (چون معمولا کلمه (حب) را در موارد انسانها بکار مى‏بریم و میگوئیم مادر، فرزند خود را دوست میدارد و نمیگوئیم: درخت آفتاب را دوست میدارد و خود را بسوى نور آن مى‏کشد)، و گر نه تعلق وجودى که حقیقت حب عبارت از آن است، از آن جهت که حب است، هیچ مشروط بر وجود علم و شعور نیست و از اینجا روشن مى‏گردد که همه قوا و مبادى طبیعى، حتى آنها هم که علم و شعور ندارند، آثار و افعال خود را دوست میدارند.

ششم: از همه آنچه که گذشت نتیجه مى‏گیریم :

حب حقیقتى است که در تمامى موجودات عالم، سریان و جریان دارد.

 


پى‏نوشت:

۱. کتاب: ترجمه تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۶۱۸

تهیه و تنظیم :گروه حوزه علمیه تبیان

درباره مرتضی سرمدیان

پیشنهاد میکنیم

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاول

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاولReviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Dec …

آغاز طرح پیامک های ارزشی

آغاز طرح پیامک های ارزشیReviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Mar 8Rating: هر …

دانلود مولودی آغاز امامت امام زمان – نهم ربیع الاول

دانلود مولودی آغاز امامت امام زمان – نهم ربیع الاولReviewed by مدیریت پرچم های سیاه …

اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاول

اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاولReviewed by newsiran on Jan 2Rating: ۵.۰اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاولاعمال …

مهمترین اعمال ربیع‌الاول

در ماه ربیع‌الاول، ذخایر، برکات و نورهاى زیبای خداوند بر زمین فرود می‌آید، زیرا میلاد …

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاول

پیراهن سیاه ز تن دور می کنیم
آن را ذخیره کفن و گور می کنیم
اجر دو ماه گریه ی بر غربت حسین
تقدیم مادرش زِ رَه دور می کنیم

شروع ماه ربیع الاول و تولد پیامبر مبارک

Filter Breaker

چند فیلتر شکن قوی رایگان صد درصد تضمینی / Filter Breaker

چند فیلتر شکن قوی...صد درصد تضمینی / Filter Breaker Filter-Breaker

امروز می خواهیم چند تا فیلتر شکن (Filter Breaker)برای شما معرفی کنیم این فیلتر شکن ها که خدمت شما معرفی می کنیم صد در صد کار می کنه و تضمینی است و کاملا رجستری شده است و شما می تونید بدون هیچگونه شک و تردیدی ازشون استفاده کنید البته همیشه در نظر داشته باشید که این روزها فیلتر شکن های تقلبی و نوظهور زیادی وجود داره که بسیار مخرب هستند و سیستم شما رو به هم می ریزند و به هدفی هم که دارید نمی رسید و بجای اینکه فیلتر شکنی بکنند بین انسان و خدایش فیلتر درست می کنند. از این فیلتر شکن ها که وارد دنیای انسانها شده اند می توان به تعصب غیر صحیح ،تقلید کور کورانه ، پیروی کردن از اکثریت ،مد گرایی ،پیروی کردن از عادات زشت اجتماعی و غیره اشاره نمود .

اعمال ماه ربیع الاول

حلول ماه ربیع الاول را به همه مسلمانان جهان تبریک میگویم .

این ماه همانگونه که از اسم آن پیداست بهار ماههاست ؛ به جهت این که آثار رحمت خداوند در آن هویداست. در این ماه ذخایر برکات خداوند و نورهای زیبایی او بر زمین فرود آمده است ؛ زیرا میلاد رسول خدا صل الله علیه و آله در این ماه است و می توان ادعا کرد که از اول آفرینش زمین ، رحمتی مانند آن بر زمین فرود نیامده است.
از آداب این ماه است :

Al- Quds

Arab states urge U.S. to abandon Al- Quds move

Arab states urge U.S. to abandon Al- Quds moveReviewed by newsiran on Dec 10Rating: ۵.۰Arab …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه + سه =

Watch Dragon ball super