پایگاه پرچم های سیاه | آخرین اخبار ایران و جهان / lastnews / آخرين اخبار / چه کسانی با عزاداری سید الشهداء مخالفند؟

چه کسانی با عزاداری سید الشهداء مخالفند؟

چه کسانی با عزاداری سید الشهداء مخالفند؟Reviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Nov 21Rating:
آنچه در این مختصر، وجهه اهتمام نویسنده است، نگاهی به مقوله بدعت انگاری عزاداری بر امام حسین(ع) است. در این باره، می­‌توان از نقطه­‌های دور آغاز کرد و مثلاً از فواید (گریه) و آثار (عزاداری) نیز سخن گفت، اما می­‌کوشیم از نزدیک ترین منزل به سوی مقصد ره بسپاریم و پاره ای از مقدمات را ـ که در جای خود ضروری نیز هست ـ رها می­کنیم

به گزارش مشرق، حادثه کربلا، به رغم این که حجم اندکی از زمان و مکان را به خود اختصاص داده است، قرن­ هاست که در کانون توجه مسلمانان عموماً و تحلیل­‌گران تاریخ اسلام خصوصاً واقع شده است. این حادثه بزرگ که از آن­، گاه به انقلاب، نهضت و قیام یاد می­‌شود، به دلیل اهمیت و پیچیدگی­های خاصی که دارد، همواره موضوع تحقیقات دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان بوده است. گریه و عزاداری برای سید و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ریشه در همه ابعاد و لایه­‌های اسلام دارد. این سنتِ شگفت، اگرچه در میان شیعیان، رایج­تر و پذیرفته‌­تر است، اختصاص به مذهب خاص و نصوص ویژه ندارد. زیرا از لابه­ لای متون کهن و نصوص اولیه و فتاوای عالمان مذاهب مختلف، می­‌توان برای آن، اقامه برهان کرد و حجت آورد. آنچه در این مختصر، وجهه اهتمام نویسنده است، نگاهی به مقوله بدعت انگاری عزاداری بر امام حسین(ع) است. در این باره، می­‌توان از نقطه­‌های دور آغاز کرد و مثلاً از فواید (گریه) و آثار (عزاداری) نیز سخن گفت، اما می­‌کوشیم از نزدیک ترین منزل به سوی مقصد ره بسپاریم و پاره ای از مقدمات را ـ که در جای خود ضروری نیز هست ـ رها می­کنیم.مخالفان و آنانی که برای گریه بر امام حسین(ع) و نوحه در عزای ایشان، به مخالفت پرداخته­‌اند در دو قسم قرار می گیرند:

۱- گروه نخست، کسانی هستند که از موضع سلفی­گری سخن می‌­گویند و برای مخالفتِ خود با عزاداری, وجوه شرعی، تاریخی و روایی بیان می­‌نمایند.
۲- گروهی نیز برای گریه و عزاداری در مصایب امام حسین(ع) توابع و پیامدهای سوء سیاسی می­بینند و آن را مخالف با ملاحظات حکومتی و جامعه مسلمانان می­دانند.

ناگفته نماند که عده­ای هم به مخالفت گروه سومی با برگزاری مراسم نوحه و عزا برای سیدالشهدا، از موضع تفسیرهای عرفانی و صوفیانه وجود دارد که دعاوی ایشان بر نوع نگاهی است که به اینگونه مجالس دارند و در جای خود توضیح داده می شود.
مخالفت از موضع شرعی
ابوالعباس احمدبن عبدالحلیم، مشهور به ابن تیمیه(۷۲۸ ق) از عالمان حنبلی و شاگردانش، گریه و عزاداری برای امام حسین(ع) را بدعت در دین و انحراف از سنت نبوی و سیره سلف می­دانند. وی به استناد برخی آیات و قسمی از سیره رسول­الله(ص) و اصحاب نامدار او، به مخالفت با بسیاری از عقاید شیعی برخاست.

ابن تیمیه می­گوید: «و من حماقتهم إقامه المأتم والنیاحه علی من قد قتل من سنین عدیده.» از حماقت‌های شیعیان برپایی مجلس ماتم و نوحه است بر کسی است که سال‌ها پیش کشته شده است. (ابن تیمیه، ۱/۵۲) و یا در عبارت دیگری نقل می­کند:«وصار الشیطان بسبب قتل الحسین رضی الله عنه یحدث للناس بدعتین، بدعه الحزن والبکاء والنوح یوم عاشوراء… وبدعه السرور والفرح.» شیطان به واسطه کشته شدن حسین برای مردم دو بدعت ایجاد کرده است: ۱. بدعت گریه و ناله و حزن در روز عاشورا… ۲. بدعت شادی و سرور.(همان، ۴/۳۳۴و۵۵۳) و نیز شبیه به آن‌ چه که ابن تیمیه گفته است را در متن زیر می‌یابید: «الروافض لما ابتدعوا إقامه المأتم وإظهار الحزن یوم عاشوراء لکون الحسین قتل فیه…» و چون روافض (شیعیان) برگزاری ماتم و اظهار حزن و اندوه در روز عاشورا را به خاطر کشته شدن حسین در این روز بدعت نهادند…(ابن عابدین، ۲/۵۹۹).
پس از او شاگردش، ابن القیم عقاید وی را رواج داد و در کتاب زاد المعاد فی هدی خیر العباد بر حجم و نفوذ اندیشه­­های استاد افزود. از همان زمان، کتاب­های بسیاری در نقد و رد افکار ابن تیمیه، از سوی عالمان شیعه و سنی نوشته شد. از آثار عالمان شیعی در رد عقاید ابن تیمیه و همفکرانش، می­توان از احقاق الحق قاضی نورالله شوشتری, عبقات الانوار میرحامد حسین، الغدیر علامه امینی و المراجعات سید عبدالحسین شرف الدین یاد کرد. دانشمندان اهل سنت نیز کتاب­های بسیاری در نشان دادن انحرافات فکری ابن تیمیه نگاشتند که یاد کرد آنها در این مختصر نمی­گنجد. به هر روی ابن تیمیه و پس از او کسانی از پیروان او، که معروف­ترین آنها محمد بن عبدالوهاب (د. ۱۲۰۶ ق) است، که از سرسخت ترین مخالفان گریه و عزاداری برای اولیا و ائمه دین، به ویژه حضرت سیدالشهداء(ع) بود.

مخالفت با گریه، عزاداری، توسّل، زیارت و شفاعت خواهی، در واقع منازعه با بخش­های مهم و محکمی از اعتقادات شیعه است ریشه در قرآن و سنت دارند. ابن تیمیه و شاگردان او در توجیه افکار خود، به بخش های ضعیفی از سنت و سیره سلف تمسک می کنند؛ اما آنان اگر بخواهند بر عقاید خود باقی بمانند، باید بخش های مهم­تر و مستندتری از سیره و سنت نبوی را انکار کنند. مهم ترین و اساسی ترین سخن این گروه، آن است که گریه و نوحه برای کسی از مردگان یا شهیدان، بدعت است و هیچ سابقه و سائقه دینی ـ نه در نصوص و نه در سیره سلف ـ وجود ندارد. روشن است که حتی اگر یک سخن مستند و یا یک واقعه تاریخی نقل و اثبات شود که در آن بر تعزیت و نوحه­گری بر شهیدی از شهیدان یا مرده ای از مردگان، صحه گذاشته شده باشد، فرضیه بدعت انگاری آنان مخدوش و سست خواهد شد. حال آن که همه تاریخ اسلام، بنا بر کهن­ترین منابع و واثق ترین راویان، شاهد وقوع چنین نوحه­گری­ها و عزاداری­ها و گریستن­ها، از سوی اولیا و حتی پیامبر خدا بوده است.

ناگفته نماند که مطالعه مصادر تاریخی حیات امام شیعه(ع)، ما را به این حقیقت سوق می­دهد که به دلیل ظلم و استیلای حکّام طاغی اهل بیت(ع) و شیعیانشان در شرایطی سخت و در زیر تقیه­ای بسیار عظیم زندگی می­کردند تا جایی که انتساب یک نفر به مذهب تشیع و پیروی از مذهب اهل بیت (ع) سبب کشته شدن او می­شد. رفتار امثال حجاج بن یوسف­ها با شیعیان موید این سخن ما است. پس این که چرا ائمه اطهار(ع) و شیعیان در آن زمان همانند عصر کنونی ما، اقدام به عزاداری عمومی نکرده­اند و انجام عزاداری های عمومی شیعیان در این دوره نیز بی ریشه است؟ نشان از جهالت به امور واضح تاریخی و همچنین مبانی احکام فقهی در نزد شیعه دارد. و دیگر این­که با وجود شرایط حاکم در عصر حیات ائمه اطهار (ع) و شیعیان ولی باز هم آن بزرگواران به صلاحدید خود و در برخی شرایط مناسب اقدام به تشکیل مراسم عزاداری – ولو با نفراتی اندک – می­کردند و این مطلب نشان از اوج اهمیت عزاداری امام حسین (ع) دارد و این مطلبی است که مخالفان عزاداری از آن غافل اند.

«غلام على بن الحسین (ع) به صفّه سر پوشیده‏اى که تعلّق به امام سجّاد علیه السّلام داشت و آن جناب در آنجا پیوسته در حال سجود و گریه بودند نزدیک شد و به حضرت عرض نمود: اى آقاى من، اى على بن الحسین آیا وقت تمام شدن حزن و غصّه شما هنوز نرسیده؟ حضرت سر مبارک از زمین برداشته و متوجّه او شده و فرمودند: واى بر تو، به خدا قسم یعقوب نبی در حادثه‏ اى بس کمتر و واقعه‏اى ناچیزتر از آنچه من دیدم شکایت به پروردگار نمود و اظهار کرد: یا أَسَفى‏ عَلى‏ یُوسُفَ (وا اسفا بر فراق یوسفم). با اینکه ایشان تنها یک فرزندش را از دست داده بود ولى من دیدم که پدرم و جماعتى از اهل بیت من را در دور من سر بریدند. و در جای دیگر می­فرمایند: تنها درد دل و غم خود را با خدا گویم و از لطف و کرم بى‏اندازه او چیزى دانم که شما نمى‏دانید. سپس فرمودند: هیچ گاه محل کشته شدن فرزندان فاطمه علیها السّلام را بیاد نمى‏آورم مگر آنکه حزن و غصه حلقوم من را مى‏فشارد»(ابن قولویه، ۲۱۳-۲۱۴).

در روایت دیگر، امام باقرالعلوم(ع) فرمودند:« کسى در روز عاشورا یعنى روز دهم محرم الحرام حضرت امام حسین علیه السلام را زیارت کند و روز را تا شب با حالتى گریان نزد آن حضرت بماند روز قیامت خدا را ملاقات کند در حالى که خداوند متعال ثواب هزار هزار عمره و جهاد در راه خدا را به وى بدهد. علقمه از صحابی حضرت مى­گوید: محضر مبارک امام(ع) عرضه داشتم : فدایت شوم ، کسى که در شهرهاى دوردست و بلاد غریب و بعید بوده به طورى که برایش امکان ندارد در چنین روزى (روز عاشورا) به زیارت حضرت بشتابد، چه کند؟ امام(ع) فرمودند: وى در چنین روزى به صحرا رفته یا به پشت بام بلندى در خانه اش بر آید و با سلام به حضرت اشاره کرده سپس در نفرین بر قاتلان آن حضرت سعى و کوشش نموده و پس از آن دو رکعت نماز بخواند»(همان، ۳۲۵-۳۲۶)

و در آخر روایتی از امام رضا(ع) که می فرماید: «ماه محرم ماهى است که مردم زمان جاهلیت جنگ و جدال را در آن حرام میدانستند. ولى در این ماه ریختن خونهاى ما حلال شد! احترام ما از بین رفت! فرزندان و زنان ما اسیر شدند! خیمه‏هاى ما طعمه آتش‏ها قرار گرفتند! اموال ما به یغما رفت! احترامى که ما براى پیغمبر خدا داشتیم مراعات نشد!حقا که مصیبت امام حسین پلک چشم ما را زخم و اشکهاى ما را جارى و عزیز ما را در ارض کرب و بلا ذلیل و غم اندوه را تا روز قیامت دچار ما کرد. پس گریه‏ کنندگان باید بر شخصى مثل حسین گریه کنند، زیرا گریه براى آن حضرت باعث آمرزش گناهان بزرگ خواهد شد»(مجلسی، ۴۴/۲۸۳-۲۸۴).

مخالفان سیاسی

گروهی از مخالفان گریه و عزاداری برای امام حسین(ع)، مخالفت خود را بر اقتضائات و احکام و عقاید شرعی بنا نمی کنند؛ بلکه برای ذکر مصائب امام(ع) را پیامدهای سوئی برمی شمارند(!) که احتراز از آن را برای حفظ وحدت کیان اسلامی واجب می­دانند. این گروه، معتقدند برگزاری مجالس روضه و عزا، به ایراد سخنانی می­انجامد که در آنها طعن و لعن برخی اصحاب، وجود دارد و همین مایه اختلاف و نزاع بین مسلمین می­شود. ابن حجر در الصواعق المحرقه, از غزالی نقل می­کند که گفته است:

« و یحرم علی الواعظ و غیره روایه مقتل الحسین و حکایاته و ماجری بین الصحابه من التشاجر والتخاصم. فانه یهیج علی بعض الصحابه والطعن فیهم و هم أعلام الدین…  بر واعظ و سخنگو و غیر آنان، حرام است که ماجرای حسین و حادثه کربلا و منازعات صحابه را با یکدیگر، نقل کند؛ زیرا چنین نقل­هایی طعن و لعن مردم را علیه آنان برمی­انگیزد، و حال آنکه آنان نشانه­های دین خدا هستند.» بدین ترتیب، نباید از مصائب اهل بیت، و قصه پرآبِ چشم عاشورا سخن گفت؛ چراکه در این سخن، قدح اصحاب هست و ذمّ بسیاری از راویان و مشاهیر صدر اسلام!

در روزگار ما نیز، این سخن به انحایی گفته می­شود. کسانی از سر دلسوزی یا غفلت بر این باورند که برای حفظ وحدت مسلمین و یکپارچگی جهان اسلام باید از ذکر و نقل پاره­ای از حوادث صدر اسلام، چشم پوشید و اصلِ (تبرّا) را یکسره به کناری نهاد. این سخن، اگرچه یکسره باطل نیست و گاه باید به اقتضای زمان و مکان، شیعیان به عزاداری­های خود، شکلِ معتدل­تری دهند، اما نمی­توان آن را تا آن جا پذیرفت که حقایق تاریخی و گوهر دین و مسلمات شرعی را از یاد برد. امامان و بزرگان شیعه، در حسّاس­ترین سال ها و قرون تاریخ، ذکر مصائب اباعبدالله(ع) را متوقف نکردند و همواره به تناسب و اقتضای زمانه خویش به وظیفه عزاداری خود برای امام حسین(ع) عمل کردند.

در ادامه سخنانی از مقام رهبری را مرور می نماییم: « در مجالس عزاداری ماه محرّم، این سه ویژگی باید وجود داشته باشد: ۱. عاطفه را نسبت به حسین‌بن‌علی و خاندان پیغمبر، علیهم‌صلواهاللَّه، بیشتر کند. (علقه و رابطه و پیوند عاطفی را باید مستحکم‌تر سازد.) ۲. نسبت به حادثه عاشورا، باید دیدِ روشن و واضحی به مستمع بدهد. ۳. نسبت به معارف دین، هم ایجاد معرفت و هم ایجاد ایمان – ولو به نحو کمی – کند. نمی‌گوییم همه منبرها باید برخوردار از همه این خصوصیات باشند و به همه موضوعات بپردازند؛ نه. شما اگر یک حدیثِ صحیح از کتابی معتبر را نقل و همان را معنا کنید، کفایت می‌کند. برخی منبریها، بعضی اوقات یک حدیث را آن‌قدر شاخ و برگ می‌دهند که معنای اصلی‌اش از بین می‌رود. اگر شما یک حدیثِ صحیح را برای مستمع خود درست معنا کنید، ممکن است بخشِ مهمّی از آنچه را که ما می‌خواهیم داشته باشد. وقتی شما از روی یک تعبیر معتبر، راجع به یک آیه قرآن فکر و مطالعه کنید؛ به تنقیح آن بپردازید و برای مستمع بیان نمایید، مقصود حاصل است. اگر برای ذکر مصیبت، کتاب «نَفَس المهمومِ» مرحوم «محدّث قمی» را باز کنید و از رو بخوانید، برای مستمع گریه‌آور است و همان عواطفِ جوشان را به‌وجود می‌آورد. چه لزومی دارد که ما به خیال خودمان، برای مجلس‌آرایی کاری کنیم که اصل مجلس عزا از فلسفه واقعی‌اش دور بماند؟!……بنده خیلی متأسفم که بگویم در این سه، چهار سال اخیر، برخی کارها در ارتباط با مراسم عزاداری ماه محرّم دیده شده است که دستهایی به غلط، آن را در جامعه ما ترویج کرده‌اند. کارهایی را باب می‌کنند و رواج می‌دهند که هر کس ناظرِ آن باشد، برایش سئوال به‌وجود می‌آید…!؟ »( بیانات معظم­له در جمع روحانیون استان «کهگیلویه و بویر احمد» در آستانه ماه محرّم‌۱۷/۳/۱۳۷۳)

اما درباره سخن غزالی که روایت مقتل حسین(ع) را بر اهل خطابه تحریم کرده و فتوای خود را به حفظ حرمت صحابه و قوام دین مستند نموده است, سخن بسیار می­توان گفت. ازجمله این که اگر این استدلال را بپذیریم, آنگاه باید در هر مسئله­ای که میان مسلمین پدیدار می­گردد و نزاعی برمی­انگیزد، سکوت کرد و از بیم اختلاف و منازعه، حق را تنها گذاشت. عاشورا و حادثه دردناک آن، ثمره همین سکوت ها و مجامله­‌ها بود. اگر مسلمانان نخستین، از همان ابتدا در برابر هرگونه انحراف و خروج از سنت نبوی ایستادگی می­کردند و جبهه حق را از حضور خالی نمی­گذاشتند، هرگز کار به عاشورا نمی­کشید و اگر شیعه نیز از عاشورا به بعد، همان گونه رفتار می­کرد که مسلمانان نخستین در سقیفه و جمل و صفین عمل کردند، تاریخ پر از جنایات و خبائث باطل گرایان می­شد.

همانطور که ذکر گردید عرفان و تصوف مخالفت با عزاداری سیدالشهدا(ع) ندارند، بلکه نگاه ایشان و مقصود از عزاداری را به گونه­ای دیگر در جهت کمال انسانی می­بینند و در این قسمت برای رفع شبهه بیان می­گردد. گروهی گریه و اقامه مجالس عزا را برای مرده ـ هر قدر که بزرگ باشد ـ خطا در بینش و انحراف در عقیده می­دانند و استدلال می­کنند که چنانچه انسانی از بند تن رست و به جوار حق پیوست، جا دارد که برای او شادمانی کنند و وصال او را جشن گیرند؛ زیرا مرگ یا شهادت، او را به آرزوی دیرینه­اش که همانا اتصال به عالم معنا و آرمیدن در جوار حق است، رسانده است.

مولوی در دفتر ششم مثنوی، حکایت شاعری را نقل می کند که روز عاشورا وارد شهر حلب شد و چون از آداب و رسوم مردم آن شهر بی خبر بود، از نوحه و عزای آنان در ماتم حسین(ع) درشگفت ماند. تا این که از مردم پرسید و خواست که این بزرگی را که برای او چنین ماتم گرفته اند، به او بشناسانند. قصد شاعر، آن بود که برای آن عزیزِ از دست رفته، مرثیه سازد و قصیده­ای غرّا در رثای او گوید. مردم به شاعرِ غریب گفتند که امروز، سالروز شهادت حسین بن علی(ع) است. مرد شاعر گفت: اما او که قرن­ها است که مرده است و گذشته از آن، اگر ماتم می­گیرید و عزاداری می­کنید، برای خود کنید که او در چنین روزی، شادمانه ترین واقعه زندگی خود را تجربه کرده است.

پس عزا بر خود کنید ای خفتگان
زآنکه بد مرگی است این خواب گران

روح سلطانی ز زندانی بجَست
جامه چه دریم و چون خاییم دست

چون که ایشان خسرو دین بوده اند
وقت شادی شد چو بشکستند بند

سوی شادُروانِ دولت تاختند
کُنده و زنجیر را انداختند

منابع:

* مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، تحقیق : محمد باقر بهبودی، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۳ ق.

* ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، تحقیق: جواد قیومی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۷ق.

* بابایی، رضا، «عزاداری سنت یا بدعت»، آینه پژوهش، شماره ۷۷، اسفند۱۳۸۱ش، ۵۵-۶۶.

* مولانا، مثنوی معنوی، نسخه نیکلسون، دفتر ششم، ابیات ۷۹۹ـ۷۹۶.

*شبهه بدعت بودن عزاداری امام حسین، مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر(عج).

درباره مدیریت پرچم های سیاه شرق

پیشنهاد میکنیم

۶ لقمه‌ای که جوانتان می‌کند

۶ لقمه‌ای که جوانتان می‌کندReviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Dec 27Rating: ماهی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هشت + 6 =

Watch Dragon ball super