امسال بزرگداشت شيخ فريدالدين عطار نيشابوري شاعر و عارف نام آور سرزمين‌مان در حالي برگزار شد كه مجموعه آثار او با تصحيح و تعليقات دكتر شفيعي كدكني منتشر و روانه بازار شد. 

عطار پرورنده هنر مضاعف

عطار پرورنده هنر مضاعفReviewed by مرتضی سرمدیان on May 19Rating:

شیخ فریدالدین ابوحامد محمدبن ابوبکر ابراهیم بن اسحق عطار نیشابوری یکی از سرآمدان شعر و ادب فارسی و از بزرگان مشایخ تصوف ایران در قرن‌های ۶ و ۷ هجری قمری است.

او بی‌شک یکی از پرآوازه‌ترین شعرا و شخصیت‌های عرفانی مشرق‌زمین از دیدگاه خاورشناسان شرقی و غربی است. مقام معنوی و تاثیر حضور او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین حاملان فلسفه اشراقی در سرزمینمان تاثیرات عمیق و شایسته‌ای در تاریخ تفکرمعنوی ایرانیان از خود برجای گذاشته است.

برگزاری مراسم «عطار به روایت شفیعی کدکنی» در آستانه بزرگداشت عطار نیشابوری شاعر پرآوازه کشورمان و انتشار آثار استاد شفیعی کدکنی فرصتی را پیش‌روی اهالی ادب و شعر قرار داد تا برگی تازه از دیوان بزرگ عطار‌پژوهی را در کارنامه خود ورق بزنند.

در این نشست که در شهرکتاب مرکزی و با حضور اساتیدی چون دکتر محمدعلی موحد، دکتر احمد جلالی، رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی، دکتر مریم‌حسینی و دیگر اساتید دانشگاهی و شخصیت‌های ادبی برگزار شد، پیرامون شعر، زندگی، عرفان عطار و آثار منتسب به او مباحثی مطرح شد و در مورد تعلیقات دکتر شفیعی کدکنی بر مجموعه منتشر شده و راهگشایی آنها در نکات و گره‌های تاریخی، دینی، عرفانی و زبانی شعر عطار مباحث قابل تأملی مطرح و بررسی شد.

دکتر محمدعلی موحد اولین سخنران این مراسم که آثاری را از او در حوزه شمس و ابن‌عربی شاهد بوده‌ایم، در مورد تصحیحات و تعلیقات دکتر شفیعی کدکنی و خدمات او در جهت فهم آسان و همه‌گیر شعر و نثر عطار گفت: دکتر شفیعی این بخت را داشت که با قدمایی از قبیل ابوسعید‌ابوالخیر، بایزید، سنایی، عطار و… سرو کار داشته باشد.

مصداق این شعر مولانا که فرموده «جانی که رو آن سو کند/ با بایزید او خو کند/ یا با سنایی رو کند/ یا بو دهد عطار را» و این شعر مصداق حال شفیعی است. مخصوصا بیت آخر که می‌فرماید «یا بو دهد عطار را» حتما با اصطلاح قهوه‌بودادن؛ پسته و فندق بودادن آشنایید، یا کارگاه‌هایی‌ را دیده‌اید که پسته و بادام بو می‌دهند. این بو دادن دو حسن اساسی دارد، اول اینکه سفتی و ثقل خامی را از پسته و بادام می‌گیرد و آنها را زیر دندان نرم‌تر می‌کند. دوم اینکه عطر خاصی به آنها می‌بخشد که استشمام این عطر فوق‌العاده است.

مقصود اینکه دکتر شفیعی هم به تعبیری عطار را بوداده؛ به این معنی که کلام او را برای امثال من که در خواندن آثار او مشکل داریم، نرم‌تر کرده و گره‌های آن را باز کرده و هم کاری کرده که عطر آثار عطار در فضا متصاعد شود. عطار یکی از بزرگان خوش‌شانس و پر اقبال در میان بزرگان و شاعران سرزمینمان است و کمتر مثل او یافت می‌شود که اینچنین آثارش به تصحیح مختلف برسد. از تصحیح متون عطار توسط نیکلسون تا تصحیحی که مرحوم گوهرین، دکتر نورانی، دکتر اسلامی و… انجام داده‌اند.

دکتر موحد همچنین در مورد شخصیت و پرسوناژ دیوانه‌ها در آثار عطار اضافه کرد: دیوانه‌ها در آثار عطار دیوانه‌هایی هستند که در قید آداب و رسوم و اعتقادات و عرف نیستند؛ آنها از این بندها آزادند. البته آنها مشاعرشان را نیز از دست نداده‌اند و بارقه‌های هوش و نکته‌سنجی در آنها وجود دارد و از این‌رو فوق‌العاده‌‌اند.

در آثار شعرا کمتر شعری را می‌توان یافت که اینقدر روان، بی‌پیرایه، صمیمی و در اوج باشد. پرسوناژها و قهرمان‌های مثنوی‌های عطار مخصوصا در منطق‌الطیر و مصیبت‌نامه همواره دنبال گمشده‌ای می‌گردند. در الهی‌نامه نیز همین شیوه وجود دارد و شخصیت‌ها همواره سراغ این گمشده را از زمین و زمان می‌گیرند و نشانی‌ها را می‌پرسند.

از دیدگاه محمدعلی موحد عطار دو جنبه بسیار قوی دارد که کمتر درباره آنها صحبت‌ شده یا صحبت می‌شود. اول اینکه عطار مترجم زبردستی بوده است. تذکره‌الاولیا یا معراج‌نامه بایزید را وقتی با متن عربی مقایسه می‌کنید پی‌می‌برید که او چه توانایی‌هایی در امر ترجمه داشته است، یا وقتی منصورحلاج را بررسی می‌کنید می‌بینید که به خوبی آن را برگردانده است و در ترجمه بسیار قوی عمل کرده است.

هنر دیگر عطار که در میان بزرگان نظیر ندارد ویژگی او در قصه‌گویی و حکایت‌گویی است. در الهی نامه او در حدود ۲۸۲ قصه طرح شده است، در مصیبت‌نامه او شمار این قصه‌ها به ۳۴۷ می‌رسد. در چهار مثنوی او نیز شمار قصه‌ها و حکایت‌ها روی هم ۸۹۷ است و تصور این کار که یک فرد در آثار مختلفش تا این حد توانایی طرح قصه و حکایت داشته باشد، کار دشواری است.

دکتر محمدعلی موحد در ادامه صحبت‌هایش در مورد اثر منثور عطار، تذکره‌الاولیا گفت: تذکره‌الاولیا دارای سه بخش است. بخش اول بیوگرافی است که بسیار ضعیف به آن پرداخته شده، بخش دیگر در مورد نوادر و بزرگان است که عطار فوق‌العاده در این بخش عمل کرده است و بخش آخر حکایت‌هایی است که مربوط به بزرگان است و با شمارشی که دکتر فروزانفر انجام داده تعداد آنها به ۹۱۸ حکایت رسیده است.

به قول دکتر موحد حکایت دیوانگان در آثار عطار به ۱۱۵ مورد می‌رسد. این حکایت‌های طنزآلود تنها محدود به قطعه دیوانگان و واگویه‌های آنها نیست. قصه‌های عطار در مورد عقلا نیز هست.

بیایی تا ببینی

دکتر احمد جلالی، رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی نیز در نشست «عطار به روایت شفیعی کدکنی» که به مناسبت بزرگداشت عطار برگزار شد، چنین گفت: استاد بزرگ محمدرضا شفیعی کدکنی از آن نیکبختان و دلدارانی است که قدر وقت را شناخته و کاری کرده و حاصل اوقاتش را به‌عنوان ذخیره‌ای برای همه علاقه‌مندان به ادب و فرهنگ و میراث ایران به جای گذاشته است.

نمونه این حاصل عمر مجموعه‌ای است که امروز در اختیار ماست. این مجموعه هزار صفحه متن اصلی دارد و شامل هزار صفحه تعلیقات دکتر شفیعی است که به اندازه خود متن عطار است و ۵۰۰ صفحه مقدمه و ۵۰۰صفحه فهرست‌های راهگشا دارد. به‌عنوان مثال در مورد منطق‌الطیر ۲۱۳ صفحه اصل منطق‌الطیر است و مقدمه استاد شفیعی و تعلیقات ایشان ۵۶۰ صفحه است یعنی دو برابر و نیم متن اصلی کتاب و این در حالی است که ایشان تصریح کردند که از هرگونه اطلاعات حشو و حاشیه‌ای و منابع دکوراتیو چشم پوشیده‌اند و تمام ارجاعات ایشان منابع کهنی بوده که عطار از آنها خبر داشته و آنها را خوانده است.

دکتر جلالی دیدگاه شفیعی کدکنی را درباره زبان عطار اینگونه خلاصه کرد: از دیدگاه دکتر شفیعی هر مؤلف منظومه زبانی و ذهنی خاص خود را دارد که در تمام آثارش به‌طور یکسان جریان دارد. هر عبارت در اثری می‌تواند عبارت دیگری را در اثر دیگر تفسیر کند و شفیعی از این اصل در تفسیر عطار استفاده کرده است.

از دیدگاه دکتر جلالی زحمات و جامعیت نظر استاد شفیعی در شناخت روش، نوع تصحیح و استفاده از نسخ قابل ستایش است؛ اما موضوع زبان عطار هم به معنای وسیع کلمه زبان و هم به معنای گویش خاص نیشابوری خراسانی عطار مورد توجه دکتر شفیعی بوده است.

استاد شفیعی، از دو زاویه ما را در فهم زبان عطار یاری دادند؛یکی فهم زبان او به معنای عام زبان است و دیگری فهم لهجه خراسانی است که بدون آشنایی با این لهجه، انس گرفتن و لذت بردن و فهم آثار عطار برای ما مشخص نخواهد شد.

در مورد فهم زبان، دکتر شفیعی نکته عمیقی را مطرح کرده‌اند که در منظومه‌های نظری-هنری مثل کار عطار دستور راهنمای ذائقه هنری و زیباشناسانه ما نمی‌تواند «ببین تا بیایی» باشد بلکه باید «بیایی تا ببینی» باشد، یعنی از خارج از آن منظومه نمی‌توان انتظار دیدن داشت؛ برخلاف مجموعه‌های دیگر که متعلق به عالم شهادت هستند و تناقض درونی را برنمی‌تابند و ملاک‌ها و معیارهای شناخت این منظومه‌ها متفاوت است.

باید توجه داشت که در این منظومه‌ها مقوله صدق و کذب مطرح است اما در مورد منظومه‌های معنوی و فرهنگی و نظری مقوله صدق و کذب مطرح نیست بلکه مقوله زشت و زیبا مطرح است و اگر صدق و کذبی مطرح می‌شود دنباله‌رو زشتی و زیبایی است. در این وادی تناقض‌های درونی که در میدان علوم عقلی باعث از هم‌پاشیده شدن نظام عقلی می‌شود، در آنجا بالعکس باعث حفظ این نظام می‌شود.

دکتر شفیعی معتقدند مجموعه افسانه‌ها در عین حال که ما را از هسته اصلی نظری او دور می‌کند اما موجب حفاظت عطار و آثارش در طول تاریخ می‌شود. به گفته دکتر شفیعی در منظومه‌هایی که موضوع زیبایی و رازداری است از بیرون منظومه نمی‌توان معیارهای درون را شناخت.

در این نوع منظومه‌ها و فضاها افراد می‌توانند نقیضین را با هم جمع کنند. اینکه اجتماع نقیضین محال است مربوط به عالم شهادت است و در اینجا محال نیست و چشایی زیباشناختی ما درون آن منظومه معیارهای خودش را پیدا کرده و رشد می‌کند.

رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی در ادامه صحبت‌هایش اضافه کرد: در درک محتوا و معنای شعر عطار که در التذاذ ما از صورت واژگانی زبان عطار هم این نکته لطیف یعنی تفاوت فهم درون و فهم درون از درون مصداق پیدا می‌کند.

به قول دکتر شفیعی کسی که با مبانی جمال شناسی شعر خاقانی و فرخی و منوچهری و مجموعه جمال شناسی سبک خراسانی انس گرفته باشد و با این معیارها بخواهد شعر عطار را قضاوت کند؛ به همان نتیجه‌ای خواهد رسید که شادروان دکتر مهدی حمیدی رسید که گفت عطار لباس شاهانه را از تن شعر درآورده و شعر را به لباس گدایان در آورده و عطار را بنیانگذار نخستین ولگردی‌های شعر فارسی قلمداد کرده و معتقد بوده که شعر عطار برآمده از بینشی حقیر و خرد است.

پس اگر کسی از بیرون نگاه کند به این نتیجه خواهد رسید؛ چرا؟ زیرا نفس عرفان عبارت است از فهم هنرمندانه دین در جهان، لذا اگر دین به زبان شعر یا نفس بیان شده باشد، خودش ذاتا هنر است.

پس شعر عرفانی هنر اندر هنر است و هنر مضاعف است و التذاذ ما از شعر عطار که یکی از پرورندگان این هنر مضاعف است، بدون فهم مبانی و زبان این دو هنر پیچیده در هم یعنی شعر برآمده از عرفان و عرفان پیچیده در شعر، برنمی‌آید و راه التذاذ ما تنگ و مسدود می‌شود چنانچه در مورد شادروان دکتر حمیدی شد.

منبع:همشهری آنلاین

درباره مرتضی سرمدیان

پیشنهاد میکنیم

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاول

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاولReviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Dec …

آغاز طرح پیامک های ارزشی

آغاز طرح پیامک های ارزشیReviewed by مدیریت پرچم های سیاه شرق on Mar 8Rating: هر …

دانلود مولودی آغاز امامت امام زمان – نهم ربیع الاول

دانلود مولودی آغاز امامت امام زمان – نهم ربیع الاولReviewed by مدیریت پرچم های سیاه …

اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاول

اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاولReviewed by newsiran on Jan 2Rating: ۵.۰اعمال و مناسبت‌های ماه ربیع‌الاولاعمال …

مهمترین اعمال ربیع‌الاول

در ماه ربیع‌الاول، ذخایر، برکات و نورهاى زیبای خداوند بر زمین فرود می‌آید، زیرا میلاد …

اس ام اس تبریک ماه ربیع الاول

پیراهن سیاه ز تن دور می کنیم
آن را ذخیره کفن و گور می کنیم
اجر دو ماه گریه ی بر غربت حسین
تقدیم مادرش زِ رَه دور می کنیم

شروع ماه ربیع الاول و تولد پیامبر مبارک

Filter Breaker

چند فیلتر شکن قوی رایگان صد درصد تضمینی / Filter Breaker

چند فیلتر شکن قوی...صد درصد تضمینی / Filter Breaker Filter-Breaker

امروز می خواهیم چند تا فیلتر شکن (Filter Breaker)برای شما معرفی کنیم این فیلتر شکن ها که خدمت شما معرفی می کنیم صد در صد کار می کنه و تضمینی است و کاملا رجستری شده است و شما می تونید بدون هیچگونه شک و تردیدی ازشون استفاده کنید البته همیشه در نظر داشته باشید که این روزها فیلتر شکن های تقلبی و نوظهور زیادی وجود داره که بسیار مخرب هستند و سیستم شما رو به هم می ریزند و به هدفی هم که دارید نمی رسید و بجای اینکه فیلتر شکنی بکنند بین انسان و خدایش فیلتر درست می کنند. از این فیلتر شکن ها که وارد دنیای انسانها شده اند می توان به تعصب غیر صحیح ،تقلید کور کورانه ، پیروی کردن از اکثریت ،مد گرایی ،پیروی کردن از عادات زشت اجتماعی و غیره اشاره نمود .

اعمال ماه ربیع الاول

حلول ماه ربیع الاول را به همه مسلمانان جهان تبریک میگویم .

این ماه همانگونه که از اسم آن پیداست بهار ماههاست ؛ به جهت این که آثار رحمت خداوند در آن هویداست. در این ماه ذخایر برکات خداوند و نورهای زیبایی او بر زمین فرود آمده است ؛ زیرا میلاد رسول خدا صل الله علیه و آله در این ماه است و می توان ادعا کرد که از اول آفرینش زمین ، رحمتی مانند آن بر زمین فرود نیامده است.
از آداب این ماه است :

Al- Quds

Arab states urge U.S. to abandon Al- Quds move

Arab states urge U.S. to abandon Al- Quds moveReviewed by newsiran on Dec 10Rating: ۵.۰Arab …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × سه =

Watch Dragon ball super